This website uses cookies to enhance user experience.

By continuing to use this site, you agree to the use of cookies.

Rhodos, Dodecanese Trial Monitoring - 3 March 2026

March 06, 2026 Trial Monitoring

Greek Version below

During the trial monitoring mission on 3 March in Rhodes, the Border Violence Monitoring Network (BVMN) monitored six hearings before the Three-Member Court of Appeal for Felonies of the Dodecanese. The three member Appeal court had jurisdiction as a court of first instance to hear certain felony offences under the Code of Criminal Procedure, as the defendants were also charged with participation in a criminal organisation.

The charges in most cases related to Article 25 of Law 5038/2023 concerning the unauthorised transport of third-country nationals, with aggravating circumstances such as acting for profit, endangering life, and one case where death had occurred. Additional charges included Article 291 of the Penal Code (illegal interference with transport), Article 169 of the Penal Code (disobedience), and Article 83 of Law 3386/2005 (unauthorised entry). The defendants were also charged with Article 187 of the Penal Code (participation in a criminal organisation); however, in all the cases observed, this charge resulted in acquittal, with the court finding no indication to support it.

The charge of illegal interference with transport was brought in several cases on the basis of alleged collisions with Coast Guard vessels, effectively attributing responsibility to the defendants even in situations where it was evident, including to the court, that it was implausible for a small boat to deliberately collide with a much larger Coast Guard vessel. Defendants further testified in some cases that the Coast Guard had fired at them, breached their vessel, and physically struck passengers during interception. The court did not pose any additional questions regarding these allegations, leaving these claims unexamined.

In total, ten hearings involving fourteen defendants were monitored. Seven defendants were convicted, receiving long custodial sentences (almost 200 years of effective imprisonment) and very high financial penalties (amounting to over €4,000,000) while one defendant was convicted under a misdemeanour sentencing framework after the court recognised mitigating circumstances. In addition, one defendant was acquitted of the main facilitation charges and convicted only for illegal entry, receiving a suspended sentence. No plea agreements were observed, and one additional case was postponed, with three other hearings scheduled to begin on the following day.

Legal representation

Defendants were represented mainly by state-appointed lawyers, and, in some cases, by privately appointed lawyers. It is noteworthy that, unlike in other recent cases monitored by BVMN, most lawyers in this instance had been appointed prior to the hearings rather than on the day of the proceedings. Nonetheless, at least one defendant was assigned counsel on the day of trial. As BVMN has previously observed, this practice contravenes Article 6(3)(b) ECHR, which guarantees defendants adequate time and facilities to prepare their defence, as well as Article 6(3)(c), which ensures the right to effective legal assistance. 

In several hearings monitored, state-appointed lawyers made very limited interventions during the proceedings, often presenting minimal arguments in defence of their clients or failing to challenge key elements of the prosecution’s narrative.

Witnesses and Evidentiary Procedures

In all cases involving charges of unauthorised transport or facilitation, the prosecution’s evidence for conviction relied almost exclusively on the testimonies of other passengers from the boat. However, in none of these cases were prosecution witnesses actually present at the hearings to testify in person.

The systematic admission of such evidence without the possibility of cross-examination undermines the right of the defence under Article 6(3)(d) ECHR and Article 14(3)(e) ICCPR, which guarantee the accused the opportunity to examine or have examined witnesses against them in person before the court.

No coherent evidentiary procedure was established during the proceedings. The prosecution’s evidence was neither presented to the defendants nor read aloud by the judge, and the aforementioned witness statements were merely referred to during the questioning of the defendants rather than formally introduced. Such practices fall short of the guarantees enshrined in Article 6(1) and 6(3)(b)–(d) ECHR. The ECtHR has held that defendants must be able to know and comment on the evidence against them, as part of the principle of adversarial proceedings and equality of arms. The failure to present the evidence in open court, or to allow defendants to meaningfully engage with it, therefore raises serious concerns regarding the fairness of the trial under Article 6 ECHR.

Only in one case did a Coast Guard officer appear to testify as a witness, claiming that the driver of the boat had performed dangerous manoeuvres and collided with a Coast Guard vessel. When asked by the court how this could have occurred, he was unable to provide a clear explanation. The same officer also acknowledged that the boat was overcrowded, carrying approximately 25 people, which made it difficult to identify who had actually been steering the vessel.

Given that convictions in such cases rely primarily on the identification of the alleged driver by other passengers, greater efforts should be made by the authorities and the court to locate and summon these passengers to testify in person before the court. Their presence is necessary to allow for proper examination and cross-examination and to strengthen the evidentiary basis of the proceedings. Convictions delivered with the statements of absent witnesses violate the right of the defendant to a fair trial.

In many cases, defendants argued that no clear identification of the driver had been made, emphasising that passengers had been sitting closely together on small inflatable boats, making it difficult to determine who had control of the vessel. Where the identification process does not clearly establish that a defendant was steering the vessel, convicting on the basis of such uncertain evidence raises serious concerns under Article 6 ECHR, particularly the presumption of innocence, which requires that any remaining doubt be resolved in favour of the accused.

Interpretation

The ECtHR has consistently held that states must ensure interpretation that enables defendants to fully understand the proceedings and participate effectively, and must proactively verify their linguistic needs. 

We observed the presence of four certified interpreters appointed from the court’s official registry, covering Turkish, Arabic and Farsi. Overall, interpretation appeared generally adequate, and interpreters attempted to translate most of the exchanges occurring during the hearings. However, due to the rapid pace of the proceedings, interpretation did not always cover the entirety of the statements made in court. In several instances interpreters focused primarily on the exchanges between defendants and the judges, while submissions by lawyers and the prosecutor were not always translated in full. Additionally, during the pronouncement of the sentences the court read out complex calculations concerning the cumulative penalties, without clearly stating the final effective sentence before interpretation was provided to the defendants.

Timeliness

Most hearings lasted approximately 20–40 minutes, including the examination of defendants, witness testimony, and legal submissions, despite the fact that the charges carried extremely severe penalties. The manner in which defendants were often rushed through their statements raises serious concerns under Article 6(1) and 6(3)(e) of the ECHR.. The ECtHR has held that adequate time, facilities, and uninterrupted interpretation are essential to ensuring that defendants can follow the proceedings and effectively participate in their own defence. Interrupting interpreters or limiting defendants’ opportunity to speak undermines the quality and completeness of interpretation, thereby compromising the fairness of the proceedings in violation of Article 6.

Sentencing

Once again, BVMN notes the disproportionately severe sentences imposed on most defendants. Six out of eight defendants were convicted, receiving prison terms of at least 25 years. Several defendants received sentences ranging from approximately 25 to 26 years of effective imprisonment, accompanied by very high financial penalties, often including €200,000 base fines combined with additional per-person penalties for each transported individual.

In one particularly severe case involving transport resulting in death, the court imposed multiple life sentences in addition to a long-term custodial sentence, leading to an effective sentence of more than 60 years imprisonment and financial penalties exceeding €2 million.

In another joint case, two defendants were sentenced to approximately 69 years imprisonment each, with effective imprisonment capped under Greek law but accompanied by substantial financial penalties.

BVMN notes positively that, in one monitored case involving two Iranian defendants, the court acquitted one defendant of the main charges, as he had not been identified by any witness and his co-defendant stated before the court that he had not been involved in steering the vessel. The court also recognised mitigating circumstances for the other defendant, appearing to take into account elements indicating a refugee profile and a pending asylum application.

However, BVMN remains concerned that the second defendant was still convicted for the offence of transport, albeit in its lesser form. Where individuals appear to be asylum seekers fleeing persecution and temporarily assume control of a vessel during their own journey, the criminalisation of such conduct raises concerns under international refugee and human rights law.

Public Nature and Accessibility

While the Appeals Court of Rhodes once again made efforts to comply with its obligations under Article 6(1) ECHR, requiring hearings to be not only formally public but also genuinely accessible to observers, the physical layout of the courtroom, particularly its domed structure, created a pronounced echo that significantly hindered audibility.

Recommendations to the Three-Member Appeals Court of the Dodecanese

--

Δήλωση Παρακολούθησης Δικών – Ρόδος, Δωδεκάνησα 3/3/2026

Κατά τη διάρκεια της αποστολής παρακολούθησης δικών στις 3 Μαρτίου στη Ρόδο, το Border Violence Monitoring Network (BVMN) παρακολούθησε έξι συνεδριάσεις ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Δωδεκανήσου. Το Τριμελές Εφετείο είχε δικαιοδοσία να εκδικάζει ορισμένα κακουργήματα ως δικαστήριο πρώτου βαθμού, καθώς οι κατηγορούμενοι αντιμετώπιζαν μεταξύ άλλων και κατηγορίες για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Η βασική κατηγορία σε όλες τις υποθέσεις αφορούσε το Άρθρο 25 του Ν. 5038/2023 σχετικά με την παράνομη μεταφορά υπηκόων τρίτων χωρών, με επιβαρυντικές περιστάσεις όπως η δράση για κέρδος, η διακινδύνευση ζωής και σε μία περίπτωση όπου υπήρξε θάνατος. Επιπλέον κατηγορίες περιλάμβαναν το Άρθρο 291 ΠΚ (διαταραχή ασφάλειας συγκοινωνιών), το Άρθρο 169 ΠΚ (απείθεια) και το Άρθρο 83 Ν. 3386/2005 (παράνομη είσοδος). Οι κατηγορούμενοι αντιμετώπιζαν επίσης κατηγορίες για συγκρότηση ή ένταξη σε εγκληματική οργάνωση (Άρθρο 187 ΠΚ), ωστόσο σε όλες τις υποθέσεις, το δικαστήριο απάλλαξε τους κατηγορούμενους από αυτή την κατηγορία, καθώς δεν υπήρχαν ενδείξεις για την υποστήριξή της.

Η κατηγορία της παράνομης παρεμβολής σε μεταφορικό μέσο ασκήθηκε σε αρκετές υποθέσεις με βάση υποτιθέμενες συγκρούσεις με πλοία του Λιμενικού Σώματος, αποδίδοντας ευθύνη στους κατηγορούμενους ακόμη και σε περιπτώσεις όπου ήταν προφανές, και στο δικαστήριο, ότι ήταν απίθανο ένα μικρό σκάφος να συγκρουστεί εσκεμμένα με ένα μεγαλύτερο σκάφος του Λιμενικού. Οι κατηγορούμενοι ανέφεραν επίσης σε ορισμένες υποθέσεις ότι το Λιμενικό είχε πυροβολήσει κατά του σκάφους τους και είχε χτυπήσει σωματικά επιβάτες κατά τη διάρκεια της ανακοπής. Το δικαστήριο δεν έθεσε πρόσθετες ερωτήσεις σχετικά με αυτές τις καταγγελίες, αφήνοντας τα αιτήματα αυτά ανεξέταστα.

Συνολικά, παρατηρήθηκαν δέκα υποθέσεις με δεκατέσσερις κατηγορούμενους. Επτά κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν, λαμβάνοντας μακροχρόνιες ποινές κάθειρξης (σχεδόν 200 χρόνια συνολικής ποινής) και πολύ υψηλά χρηματικά πρόστιμα (πάνω από 4.000.000 €), ενώ ένας κατηγορούμενος καταδικάστηκε στο πλαίσιο ποινής πλημμελήματος μετά από αναγνώριση ελαφρυντικών. Επιπλέον, ένας κατηγορούμενος απαλλάχθηκε από τις κύριες κατηγορίες και καταδικάστηκε μόνο για παράνομη είσοδο, με αναστολή ποινής. Δεν παρατηρήθηκαν ποινικές διαπραγματεύσεις, μία υπόθεση αναβλήθηκε και τρεις άλλες διακόπηκαν για την επόμενη ημέρα.

Νομική εκπροσώπηση

Οι κατηγορούμενοι εκπροσωπήθηκαν κυρίως από αυτεπαγγέλτως διορισμένους δικηγόρους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από ιδιωτικά διορισμένους δικηγόρους. Είναι αξιοσημείωτο ότι, σε αντίθεση με άλλες πρόσφατες υποθέσεις που παρακολούθησε το BVMN, οι περισσότεροι δικηγόροι σε αυτήν την περίπτωση είχαν διοριστεί νωρίτερα και όχι την ίδια ημέρα. Παρ’ όλα αυτά, τουλάχιστον ένας κατηγορούμενος διορίστηκε με δικηγόρο την ημέρα της δίκης. Όπως έχει παρατηρήσει προηγουμένως το BVMN, αυτή η πρακτική παραβιάζει το Άρθρο 6(3)(β) ΕΣΔΑ, που διασφαλίζει στους κατηγορούμενους επαρκή χρόνο και δυνατότητες για την προετοιμασία της υπεράσπισής τους, καθώς και το Άρθρο 6(3)(γ), που διασφαλίζει το δικαίωμα αποτελεσματικής νομικής βοήθειας. Σε αρκετές υποθέσεις, οι δικηγόροι που ορίστηκαν από το κράτος παρενέβαιναν ελάχιστα, παρουσιάζοντας περιορισμένα επιχειρήματα υπεράσπισης ή μη αμφισβητώντας κρίσιμα στοιχεία της κατηγορίας.

Μάρτυρες και αποδεικτικές διαδικασίες

Σε όλες τις υποθέσεις που αφορούσαν την παράνομη μεταφορά, η κατηγορία βασίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στις μαρτυρίες άλλων επιβατών του σκάφους. Ωστόσο, σε καμία από αυτές τις υποθέσεις οι μάρτυρες της κατηγορίας δεν ήταν παρόντες στο δικαστήριο για να καταθέσουν προσωπικά.

Η συστηματική αποδοχή τέτοιων αποδείξεων χωρίς δυνατότητα αντιπαράθεσης παραβιάζει το δικαίωμα της υπεράσπισης σύμφωνα με το Άρθρο 6(3)(δ) ΕΣΔΑ και το Άρθρο 14(3)(ε) ΔΣΑΔΠ, που διασφαλίζουν στους κατηγορούμενους την ευκαιρία να εξετάσουν μάρτυρες εναντίον τους προσωπικά ενώπιον του δικαστηρίου.

Δεν καθιερώθηκε συνεκτική αποδεικτική διαδικασία. Τα αποδεικτικά στοιχεία που υποστήριζαν την κατηγορία δεν παρουσιάστηκαν στους κατηγορούμενους ούτε διαβάστηκαν από τον/την πρόεδρο. Τέτοιες πρακτικές δεν πληρούν τις εγγυήσεις του Άρθρου 6(1) και 6(3)(β)–(δ) ΕΣΔΑ. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει τονίσει ότι οι κατηγορούμενοι πρέπει να γνωρίζουν και να σχολιάζουν τα αποδεικτικά στοιχεία εναντίον τους, ως μέρος της αρχής της αντιδικίας και της ισότητας των όπλων. Η μη παρουσίαση των αποδεικτικών στοιχείων ενώπιον του δικαστηρίου ή η μη δυνατότητα ουσιαστικής αντιπαράθεσης εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τη δίκαιη δίκη σύμφωνα με το Άρθρο 6 ΕΣΔΑ.

Μόνο σε μία υπόθεση εμφανίστηκε μάρτυρας αξιωματικός του Λιμενικού, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι ο οδηγός του σκάφους έκανε επικίνδυνους ελιγμούς και συγκρούστηκε με πλοίο του Λιμενικού. Όταν ερωτήθηκε πώς αυτό ήταν δυνατό, δεν μπόρεσε να δώσει σαφή εξήγηση. Ο ίδιος αξιωματικός παραδέχτηκε επίσης ότι το σκάφος ήταν υπερφορτωμένο, μεταφέροντας περίπου 25 άτομα, γεγονός που καθιστούσε δύσκολο τον εντοπισμό του πραγματικού χειριστή.

Δεδομένου ότι οι καταδίκες σε τέτοιες υποθέσεις βασίζονται κυρίως στον εντοπισμό του υποτιθέμενου οδηγού από άλλους επιβάτες, θα πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες από τις αρχές και το δικαστήριο για να εντοπιστούν και να κληθούν οι επιβάτες να καταθέσουν ενώπιον του δικαστηρίου. Η παρουσία τους είναι απαραίτητη για την ορθή εξέταση των μαρτύρων και για την ενίσχυση της αποδεικτικής διαδικασίας. Οι καταδίκες με βάση προδικαστικές καταθέσεις απόντων μαρτύρων παραβιάζουν το δικαίωμα των κατηγορουμένων σε δίκαιη δίκη.

Σε πολλές περιπτώσεις, οι κατηγορούμενοι ισχυρίστηκαν ότι δεν είχε γίνει σαφής αναγνώριση του οδηγού, επισημαίνοντας ότι οι επιβάτες κάθονταν πολύ κοντά ο ένας στον άλλο σε μικρές φουσκωτές βάρκες, καθιστώντας δύσκολο να προσδιοριστεί ποιος είχε τον έλεγχο. Όταν η διαδικασία αναγνώρισης δεν αποδεικνύει σαφώς ότι ο κατηγορούμενος χειριζόταν το σκάφος, η καταδίκη βασισμένη σε τέτοια αβέβαια στοιχεία εγείρει σοβαρές ανησυχίες σύμφωνα με το Άρθρο 6 ΕΣΔΑ, ιδίως όσον αφορά την αρχή της αθωότητας, που απαιτεί η τυχόν αμφιβολία να επιλύεται υπέρ του κατηγορουμένου.

Διερμηνεία
Το ΕΔΔΑ έχει επανειλημμένα τονίσει ότι διερμηνεία πρέπει να εξασφαλίζεται στους κατηγορούμενους ώστε να μπορούν να κατανοούν πλήρως τις συνεδριάσεις και να συμμετέχουν αποτελεσματικά. Παρατηρήσαμε την παρουσία τεσσάρων πιστοποιημένων διερμηνέων από το επίσημο κατάλογο του δικαστηρίου, καλύπτοντας Τουρκικά, Αραβικά και Φαρσί. Συνολικά, η διερμηνεία φάνηκε επαρκής, και οι διερμηνείς προσπάθησαν να μεταφράσουν τις περισσότερες πληροφορίες κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων. Ωστόσο, λόγω του ρυθμού των συνεδριάσεων, η διερμηνεία δεν κάλυπτε πάντα το σύνολο των δηλώσεων στο δικαστήριο. Σε αρκετές περιπτώσεις οι διερμηνείς επικεντρώθηκαν κυρίως στις ανταλλαγές μεταξύ κατηγορουμένων και δικαστών, ενώ οι αγορεύσεις των δικηγόρων και του εισαγγελέα δεν μεταφράστηκαν πλήρως. Επιπλέον, κατά την ανακοίνωση των ποινών, το δικαστήριο ανέγνωσε πολύπλοκους υπολογισμούς σχετικά με τις σωρευτικές ποινές, χωρίς να αναφέρει σαφώς την τελική ποινή πριν τη διερμηνεία στους κατηγορούμενους.

Χρονική διάρκεια συνεδριάσεων
Οι περισσότερες συνεδριάσεις διήρκεσαν περίπου 20–40 λεπτά, συμπεριλαμβανομένης της απολογίας των κατηγορουμένων, των μαρτύρων και των αγορεύσεων της υπεράσπισης, παρά το γεγονός ότι οι κατηγορίες συνεπάγονταν εξαιρετικά αυστηρές ποινές. Ο τρόπος με τον οποίο οι κατηγορούμενοι συχνά πιέζονταν να ολοκληρώσουν την απολογία τους εγείρει σοβαρές ανησυχίες σύμφωνα με το Άρθρο 6(1) και 6(3)(ε) ΕΣΔΑ. Το ΕΔΔΑ έχει αποφανθεί ότι ο επαρκής χρόνος, οι συνθήκες και η αδιάκοπη διερμηνεία είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση ότι οι κατηγορούμενοι μπορούν να ακολουθούν τη διαδικασία και να συμμετέχουν αποτελεσματικά στην υπεράσπισή τους. Η διακοπή της διερμηνείας ή ο περιορισμός της δυνατότητας των κατηγορουμένων να μιλούν υπονομεύει την ποιότητα και πληρότητα της διερμηνείας, υπονομεύοντας τη δίκαιη δίκη σύμφωνα με το Άρθρο 6.

Ποινές
Το BVMN παρατηρεί ξανά τις δυσανάλογα αυστηρές ποινές που επιβλήθηκαν στους περισσότερους κατηγορούμενους. Έξι από τους οκτώ κατηγορούμενους καταδικάστηκαν, με ποινές κάθειρξης τουλάχιστον 25 ετών. Ορισμένοι κατηγορούμενοι έλαβαν εκτιτέες ποινές περίπου 25–26 ετών, συνοδευόμενες από πολύ υψηλά χρηματικά πρόστιμα, συχνά περιλαμβάνοντας βασικό πρόστιμο €200.000 συν πρόσθετα ανά άτομο που μεταφέρθηκε.

Σε μία περίπτωση που αφορούσε μεταφορά με θάνατο, το δικαστήριο επέβαλε πολλαπλές ισόβιες ποινές οδηγώντας σε συνολική ποινή άνω των 60 ετών και χρηματικά πρόστιμα πάνω από 2 εκατομμύρια ευρώ.

Σε μία άλλη κοινή υπόθεση, δύο κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε περίπου 69 έτη ο καθένας, με την εκτιτέα ποινή να περιορίζεται, αλλά συνοδευόμενη από σημαντικά χρηματικά πρόστιμα.

Το BVMN σημειώνει θετικά ότι σε μία υπόθεση με δύο Ιρανούς κατηγορούμενους, το δικαστήριο απάλλαξε έναν κατηγορούμενο από τις κύριες κατηγορίες, καθώς δεν θεωρήθηκε ότι είναι ο οδηγός, και ο συγκατηγορούμενος του δήλωσε ενώπιον του δικαστηρίου ότι δεν είχε εμπλακεί στην οδήγηση του σκάφους. Το δικαστήριο επίσης αναγνώρισε ελαφρυντικές περιστάσεις για τον άλλο κατηγορούμενο, λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία που σχετίζονταν με το καθεστώς πρόσφυγα και εκκρεμή αίτηση ασύλου.

Ωστόσο, το BVMN εκφράζει ανησυχία ότι ο δεύτερος κατηγορούμενος καταδικάστηκε ακόμη για την παράβαση της μεταφοράς, έστω με μειωμένη ποινή. Όταν άτομα προκειμένω να φτάσουν σε καθεστώς ασφάλειας, προσωρινά αναλαμβάνουν τον έλεγχο ενός σκάφους κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους, η ποινικοποίηση τους εγείρει ανησυχίες σύμφωνα με το διεθνές προσφυγικό και το δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Δημόσια φύση και προσβασιμότητα
Ενώ το Εφετείο Ρόδου επανέλαβε τις προσπάθειές του να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις του σύμφωνα με το Άρθρο 6(1) ΕΣΔΑ, απαιτώντας οι συνεδριάσεις να είναι όχι μόνο τυπικά δημόσιες αλλά και πραγματικά προσβάσιμες σε παρατηρητές, η φυσική διάταξη της αίθουσας, ιδιαίτερα ο τρούλος, δημιουργεί έντονη ηχώ που εμποδίζει σημαντικά την ακουστότητα.

Συστάσεις προς το Τριμελές Εφετείο Δωδεκανήσου