Syros Trials Monitoring - 5 November 2026
| November 10, 2026 | Trial Monitoring |
Greek translation below
On November 2026, trial observers from Border Violence Monitoring Network monitored appeal proceedings before the Three-Member Appeals Court of Aegean in Syros concerning charges of alleged illegal transport with the aggravating circumstance of profit, endangering life which led to loss of life, and illegal entry. Trial observers were present to assess compliance with Article 6 of the European Convention on Human Rights (ECHR) and relevant provisions of Greek criminal procedure. On 5 November, observers monitored 3 cases involving 3 defendants.
Defendants were charged under Article 25 of Law 5038/2023, relating to the unauthorised transport of third-country nationals, with aggravating circumstances such as acting for profit and endangerment of life. Sanctions under this provision include imprisonment of up to 10 years and fines of €30,000–€60,000 per person transported; a minimum of 10 years’ imprisonment and fines of €60,000–€100,000 per person if committed for profit; and a minimum of 15 years’ imprisonment and a fine of €200,000 per person if life is endangered and with life sentence and a fine of 700.000 euros per transported person if death occured. In addition, all defendants faced charges under Article 83 of Law 3386/2005 for unauthorised entry, which carries a minimum three-month custodial sentence and a fine of at least €1,500.
All three monitored cases resulted in the upholding of the first-instance convictions. No acquittals were granted. The defendants were nationals of Sudan, Egypt and Turkey.
Legal Representation
Overall, the quality of legal representation was relatively good, with privately appointed lawyers representing defendants in two of the three cases.
In one case, the lawyer from the Human Rights Legal Project (HRLP) was thoroughly prepared and submitted supporting documentation to substantiate the argument that the defendant was a refugee and should therefore be exempt from criminal liability under the relevant provisions. In the case involving the Turkish defendant, the defence lawyer also called the defendant's family members to testify as witnesses and sought to support her arguments through relevant case law. In the third case, however, the defence appeared considerably less prepared. The lawyer did not advance any substantive arguments in contesting the charges and stated to the court that there were "not many defence avenues for this case", indicating that the defence would therefore focus on requesting the recognition of mitigating circumstances. While the overall quality of representation was notably different from what observers have encountered in other jurisdictions, this third case raised concerns about the extent to which the defence had genuinely explored and pursued possible avenues of defence. Rather than thoroughly assessing the circumstances of the case and seeking to challenge the charges, the lawyer appeared to limit the defence strategy primarily to requesting a reduction of the sentence through the recognition of mitigating circumstances.
Interpretation
Arabic and Turkish interpretation was provided to the defendants. The interpreters appeared to communicate adequately with the defendants, who seemed to sufficiently understand the proceedings. However, a significant interruption occurred in the examination of the cases, between 10:00 and 17:00, due to the unavailability of one of the interpreters. Such delays, particularly in proceedings involving potentially very severe sentences and defendants who are already in pre-trial detention, raise concerns regarding the effective administration of justice and the requirement for proceedings to take place within a reasonable time.
Claims and objections
Once again, the HRLP lawyer sought to elaborate on and substantiate the argument under Article 3, namely that the defendant should not be criminally prosecuted because he is an asylum seeker and should therefore fall outside the criminalising scope of Law 5038/2023. The approaches taken by the other defence lawyers differed significantly. Neither sought the outright acquittal of their respective clients or fundamentally challenged the charges brought against them. In one case, the lawyer requested that the court reclassify the offence to the lesser charge of aiding and abetting the simple (non-aggravated) form of the offence. In the other, the lawyer did not seek to contest the charges and instead focused exclusively on requesting the recognition of mitigating circumstances.
Evidence
The HRLP lawyer submitted documentation concerning the current situation in Sudan, with particular reference to the region from which the defendant originated. This was intended to substantiate the argument that the defendant was an asylum seeker and should therefore be found not guilty. The lawyer also submitted relevant case law from the same court, which had previously acquitted a defendant facing similar charges.
In another case, the defence lawyer examined three witnesses: the defendant's parents and a lawyer who had represented another individual accused in the same case. This lawyer also submitted supporting case law to substantiate the request for a reduced sentence.
Decisions and sentences
All three first-instance convictions were upheld, and no acquittals were granted. Nevertheless, the court recognised mitigating circumstances in all three cases, resulting in reductions to the sentences imposed. In the case of the Sudanese defendant, the court upheld the conviction as charged but significantly reduced the sentence to be served, from 43 to 13 years of katheirxi (imprisonment). Notably, the presiding judge proposed the defendant's acquittal. However, his dissenting opinion was not followed, with the other two judges voting in favour of upholding the conviction.
In the second case, the court recognised mitigating circumstances and accepted the defence's request to reclassify the charge as aiding and abetting. However, rather than reclassifying it to the simple form of the offence, the court maintained the aggravated form, given that a death had occurred. The resulting sentence amounted to 10 years of katheirxi (imprisonment). Once again, the presiding judge expressed the view that the defendant should be acquitted, issuing a dissenting opinion that was not followed by the other two judges.
In the third case, the judges also recognised mitigating circumstances, resulting in a final sentence of nine years of katheirxi (imprisonment).
General observations
The proceedings were characterised by extensive questioning of the defendants, with the judges asking numerous questions concerning the circumstances of each case. Nevertheless, observers again identified apparent shortcomings in the court's understanding of the complexities surrounding migration and movement. In particular, questions frequently focused on why the defendants had not sought to enter Greece through regular and legal channels. Such questioning appeared to overlook the fact that these pathways are often inaccessible or extremely difficult to secure in practice, as well as the geopolitical tensions and circumstances prevailing in certain countries and regions of origin. This approach raises concerns about the extent to which the broader context of migration is taken into consideration when assessing the defendants' actions. It also risks reinforcing a presumption that the act of steering or operating a boat is, in itself, indicative of participation in criminal activity, without sufficiently examining the individual circumstances, role and intentions of each defendant.
Observers also noted a particularly strict prosecutorial approach, with the prosecutor consistently advocating for the rejection of the defence arguments and the upholding of the first-instance convictions. The proceedings therefore highlighted recurring concerns regarding the assessment of defendants' individual circumstances, the consideration of protection-related claims, and the extent to which the complexities of migration are adequately reflected in the judicial assessment of alleged facilitation offences.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Στις 5 Νοεμβρίου του 2026, παρατηρητές δικών του Border Violence Monitoring Network παρακολούθησαν δευτεροβάθμιες διαδικασίες ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου στη Σύρο, οι οποίες αφορούσαν κατηγορίες για παράνομη μεταφορά υπηκόων τρίτων χωρών, με τις επιβαρυντικές περιστάσεις του κερδοσκοπικού σκοπού και της διακινδύνευσης της ανθρώπινης ζωής, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια ανθρώπινης ζωής, καθώς και για παράνομη είσοδο στη χώρα. Οι παρατηρητές των δικών παρευρέθηκαν με σκοπό την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και τις σχετικές διατάξεις της ελληνικής ποινικής δικονομίας. Στις 5 Νοεμβρίου, οι παρατηρητές παρακολούθησαν τρεις υποθέσεις που αφορούσαν τρεις κατηγορούμενους.
Οι κατηγορούμενοι διώκονταν βάσει του άρθρου 25 του Ν. 5038/2023, το οποίο αφορά την παράνομη μεταφορά υπηκόων τρίτων χωρών, με επιβαρυντικές περιστάσεις όπως η τέλεση της πράξης με σκοπό το κέρδος και η διακινδύνευση της ανθρώπινης ζωής και η απώλεια ανθρώπινης ζωής. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις βάσει της συγκεκριμένης διάταξης περιλαμβάνουν ποινή φυλάκισης έως 10 έτη και χρηματική ποινή από 30.000 έως 60.000 ευρώ ανά μεταφερόμενο πρόσωπο· ελάχιστη ποινή κάθειρξης 10 ετών και χρηματική ποινή από 60.000 έως 100.000 ευρώ ανά μεταφερόμενο πρόσωπο, εφόσον η πράξη τελείται με σκοπό το κέρδος· και ελάχιστη ποινή κάθειρξης 15 ετών και χρηματική ποινή 200.000 ευρώ ανά μεταφερόμενο πρόσωπο, εφόσον τίθεται σε κίνδυνο ανθρώπινη ζωή. Σε περίπτωση που η πράξη έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο, προβλέπεται ποινή ισόβιας κάθειρξης και χρηματική ποινή 700.000 ευρώ ανά μεταφερόμενο πρόσωπο.
Επιπλέον, όλοι οι κατηγορούμενοι αντιμετώπιζαν κατηγορίες βάσει του άρθρου 83 του Ν. 3386/2005 για παράνομη είσοδο στη χώρα, αδίκημα για το οποίο προβλέπεται ελάχιστη ποινή φυλάκισης τριών μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 1.500 ευρώ.
Και οι τρεις υποθέσεις που παρακολουθήθηκαν κατέληξαν στην επικύρωση των πρωτόδικων καταδικαστικών αποφάσεων. Δεν εκδόθηκε καμία αθωωτική απόφαση. Οι κατηγορούμενοι ήταν υπήκοοι Σουδάν, Αιγύπτου και Τουρκίας.
Νομική εκπροσώπηση
Σε γενικές γραμμές, η ποιότητα της νομικής εκπροσώπησης ήταν καλή, με ιδιώτες δικηγόρους να εκπροσωπούν τους κατηγορούμενους σε δύο από τις τρεις υποθέσεις.
Σε μία υπόθεση, ο δικηγόρος του Human Rights Legal Project (HRLP) ήταν πλήρως προετοιμασμένος και προσκόμισε υποστηρικτικά έγγραφα, προκειμένου να τεκμηριώσει τον ισχυρισμό ότι ο κατηγορούμενος είναι πρόσφυγας και, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να εξαιρείται από την ποινική ευθύνη βάσει των σχετικών διατάξεων.
Στην υπόθεση του Τούρκου κατηγορουμένου, η συνήγορος υπεράσπισης κάλεσε επίσης μέλη της οικογένειας του κατηγορουμένου να καταθέσουν ως μάρτυρες και επιχείρησε να υποστηρίξει τους ισχυρισμούς της επικαλούμενη σχετική νομολογία.
Στην τρίτη υπόθεση, ωστόσο, η υπεράσπιση εμφανίστηκε αισθητά λιγότερο προετοιμασμένη. Ο συνήγορος δεν ανέπτυξε ουσιαστικούς ισχυρισμούς προς αμφισβήτηση των κατηγοριών και ανέφερε στο δικαστήριο ότι «δεν υπάρχουν πολλές δυνατότητες υπεράσπισης σε αυτή την υπόθεση», υποδεικνύοντας ότι η υπερασπιστική στρατηγική θα περιοριζόταν στην αναγνώριση ελαφρυντικών περιστάσεων.
Παρότι η συνολική ποιότητα της νομικής εκπροσώπησης διαφοροποιήθηκε αισθητά από όσα έχουν παρατηρήσει οι παρατηρητές σε άλλες δικαιοδοσίες, η συγκεκριμένη υπόθεση εγείρει προβληματισμούς ως προς τον βαθμό στον οποίο η υπεράσπιση διερεύνησε και αξιοποίησε ουσιαστικά τις πιθανές υπερασπιστικές δυνατότητες. Αντί να αξιολογήσει διεξοδικά τις περιστάσεις της υπόθεσης και να επιχειρήσει να αμφισβητήσει τις κατηγορίες, ο συνήγορος φάνηκε να περιορίζει τη στρατηγική υπεράσπισης κυρίως στην αναζήτηση μείωσης της ποινής μέσω της αναγνώρισης ελαφρυντικών περιστάσεων.
Διερμηνεία
Παρασχέθηκε διερμηνεία στα αραβικά και στα τουρκικά στους κατηγορουμένους. Οι διερμηνείς φάνηκαν να επικοινωνούν επαρκώς με τους κατηγορουμένους, οι οποίοι έδειχναν να κατανοούν σε ικανοποιητικό βαθμό τη διαδικασία.
Ωστόσο, σημειώθηκε σημαντική διακοπή στην εξέταση των υποθέσεων, μεταξύ 10:00 και 17:00, λόγω της μη διαθεσιμότητας ενός εκ των διερμηνέων. Τέτοιου είδους καθυστερήσεις, ιδίως σε διαδικασίες που ενδέχεται να οδηγήσουν στην επιβολή ιδιαίτερα αυστηρών ποινών και στις οποίες οι κατηγορούμενοι βρίσκονται ήδη σε προσωρινή κράτηση, εγείρουν ανησυχίες σχετικά με την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης και την απαίτηση διεξαγωγής της διαδικασίας εντός εύλογου χρόνου.
Ισχυρισμοί και ενστάσεις
Για ακόμη μία φορά, ο δικηγόρος του HRLP επιχείρησε να αναπτύξει διεξοδικά και να τεκμηριώσει τον ισχυρισμό βάσει του άρθρου 3, σύμφωνα με τον οποίο ο κατηγορούμενος δεν θα έπρεπε να διωχθεί ποινικά, καθώς είναι αιτών άσυλο και, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να εξαιρείται από το πεδίο ποινικοποίησης του Ν. 5038/2023.
Οι προσεγγίσεις των υπόλοιπων συνηγόρων υπεράσπισης διέφεραν σημαντικά. Κανένας από τους δύο δεν ζήτησε την πλήρη αθώωση του εντολέα του ούτε αμφισβήτησε ουσιαστικά τις κατηγορίες που του είχαν αποδοθεί.
Στη μία υπόθεση, ο συνήγορος ζήτησε από το δικαστήριο τη μεταβολή του νομικού χαρακτηρισμού της πράξης στην ελαφρύτερη κατηγορία της συνέργειας στην απλή (μη διακεκριμένη) μορφή του αδικήματος. Στην άλλη υπόθεση, ο συνήγορος δεν επιχείρησε να αμφισβητήσει τις κατηγορίες και επικεντρώθηκε αποκλειστικά στο αίτημα αναγνώρισης ελαφρυντικών περιστάσεων.
Αποδεικτικά στοιχεία
Ο δικηγόρος του HRLP προσκόμισε έγγραφα σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση στο Σουδάν, με ιδιαίτερη αναφορά στην περιοχή καταγωγής του κατηγορουμένου. Σκοπός ήταν να τεκμηριωθεί ο ισχυρισμός ότι ο κατηγορούμενος είναι αιτών άσυλο και, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να κηρυχθεί αθώος. Η δικηγόρος προσκόμισε επίσης σχετική νομολογία του ίδιου δικαστηρίου, το οποίο είχε προηγουμένως αθωώσει κατηγορούμενο που αντιμετώπιζε παρόμοιες κατηγορίες.
Σε άλλη υπόθεση, ο συνήγορος υπεράσπισης εξέτασε τρεις μάρτυρες: τους γονείς του κατηγορουμένου και έναν δικηγόρο που είχε εκπροσωπήσει άλλο πρόσωπο κατηγορούμενο στην ίδια υπόθεση. Ο συγκεκριμένος συνήγορος προσκόμισε επίσης υποστηρικτική νομολογία, προκειμένου να τεκμηριώσει το αίτημα επιβολής μειωμένης ποινής.
Αποφάσεις και ποινές
Και οι τρεις πρωτόδικες καταδικαστικές αποφάσεις επικυρώθηκαν και δεν εκδόθηκε καμία αθωωτική απόφαση. Παρά ταύτα, το δικαστήριο αναγνώρισε ελαφρυντικές περιστάσεις και στις τρεις υποθέσεις, με αποτέλεσμα τη μείωση των επιβληθεισών ποινών.
Στην υπόθεση του Σουδανού κατηγορουμένου, το δικαστήριο επικύρωσε την καταδίκη του για τις αποδιδόμενες σε αυτόν πράξεις, αλλά μείωσε σημαντικά την εκτιτέα ποινή, από 43 σε 13 έτη κάθειρξης. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο πρόεδρος του δικαστηρίου πρότεινε την αθώωση του κατηγορουμένου. Ωστόσο, η μειοψηφούσα γνώμη του δεν επικράτησε, καθώς οι άλλοι δύο δικαστές ψήφισαν υπέρ της επικύρωσης της καταδίκης.
Στη δεύτερη υπόθεση, το δικαστήριο αναγνώρισε ελαφρυντικές περιστάσεις και έκανε δεκτό το αίτημα της υπεράσπισης για μεταβολή του νομικού χαρακτηρισμού της κατηγορίας σε συνέργεια. Ωστόσο, αντί να μεταβάλει τον χαρακτηρισμό στην απλή μορφή του αδικήματος, το δικαστήριο διατήρησε τη διακεκριμένη μορφή του, δεδομένου ότι είχε επέλθει θάνατος. Η ποινή που επιβλήθηκε ανήλθε σε 10 έτη κάθειρξης. Για ακόμη μία φορά, ο πρόεδρος του δικαστηρίου εξέφρασε την άποψη ότι ο κατηγορούμενος θα έπρεπε να αθωωθεί, διατυπώνοντας μειοψηφούσα γνώμη, η οποία δεν έγινε δεκτή από τους άλλους δύο δικαστές.
Στην τρίτη υπόθεση, οι δικαστές αναγνώρισαν επίσης ελαφρυντικές περιστάσεις, με αποτέλεσμα η τελική ποινή να διαμορφωθεί σε εννέα έτη κάθειρξης.
Γενικές παρατηρήσεις
Οι διαδικασίες χαρακτηρίστηκαν από εκτενή εξέταση των κατηγορουμένων, με τους δικαστές να απευθύνουν πολυάριθμες ερωτήσεις σχετικά με τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης.
Ωστόσο, οι παρατηρητές εντόπισαν και πάλι εμφανείς ελλείψεις στην κατανόηση από πλευράς του δικαστηρίου της πολυπλοκότητας των μεταναστευτικών φαινομένων και των μετακινήσεων. Ειδικότερα, οι ερωτήσεις επικεντρώνονταν συχνά στο γιατί οι κατηγορούμενοι δεν επιχείρησαν να εισέλθουν στην Ελλάδα μέσω των νόμιμων και τακτικών οδών. Μια τέτοια προσέγγιση φάνηκε να παραβλέπει το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες οδοί είναι συχνά πρακτικά ανύπαρκτες ή εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλιστούν, καθώς και τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις συνθήκες που επικρατούν σε ορισμένες χώρες και περιοχές καταγωγής.
Η προσέγγιση αυτή εγείρει προβληματισμούς σχετικά με τον βαθμό στον οποίο λαμβάνεται υπόψη το ευρύτερο πλαίσιο της μετανάστευσης κατά την αξιολόγηση των πράξεων των κατηγορουμένων. Παράλληλα, ενέχει τον κίνδυνο να ενισχύσει μια προκαθορισμένη αντίληψη ότι η πράξη της διακυβέρνησης ή του χειρισμού ενός σκάφους συνιστά, αυτή καθαυτή, ένδειξη συμμετοχής σε εγκληματική δραστηριότητα, χωρίς να εξετάζονται επαρκώς οι ατομικές περιστάσεις, ο ρόλος και οι προθέσεις κάθε κατηγορουμένου.
Οι παρατηρητές διαπίστωσαν επίσης μια ιδιαίτερα αυστηρή εισαγγελική προσέγγιση, με την εισαγγελέα να τάσσεται συστηματικά υπέρ της απόρριψης των ισχυρισμών της υπεράσπισης και της επικύρωσης των πρωτόδικων καταδικαστικών αποφάσεων.
Οι διαδικασίες ανέδειξαν, επομένως, επαναλαμβανόμενους προβληματισμούς σχετικά με την αξιολόγηση των ατομικών περιστάσεων των κατηγορουμένων, την εξέταση των ισχυρισμών που συνδέονται με την ανάγκη διεθνούς προστασίας, καθώς και τον βαθμό στον οποίο η πολυπλοκότητα των μεταναστευτικών φαινομένων λαμβάνεται επαρκώς υπόψη κατά τη δικαστική αξιολόγηση των αδικημάτων που σχετίζονται με την παράνομη διευκόλυνση της μετακίνησης υπηκόων τρίτων χωρών.